Ergen ve ev işleri: nasıl anlaşılır

Sofrayı toplamasını beşinci kez istiyorum. “Birazdan” diyor. Bir saat sonra ben bağırıyorum, o kapıyı çarpıyor — bulaşık ise olduğu yerde duruyor. Sonunda herkese kızgın, kendim yıkıyorum.

Tanıdık bir döngü: rica, “birazdan”, hatırlatma, bağırış, kapı. Bunda suçlu yok — düzenin kendisi kötü kurulmuş. İş senin kalıyor, gence de komutla iş yapan kişi rolü düşüyor. Bu yaşta komutlarla arası iyi olan neredeyse yoktur.

Kısa cevap: anlaşmanın beş maddesi

1. Yardım değil, kendi alanı. Tamamen gence ait birkaç iş.
2. “Hemen” değil, “şu saate kadar”. “Derhal” değil, “akşam sekize kadar”.
3. “Yapıldı”nın ne demek olduğu belli. Tek cümleyle, önceden.
4. Hatırlatan senin sesin değil. Not, alarm, telefona gelen mesaj — beşinci tekrar dışında ne olursa.
5. Yapılmazsa ne olacağı önceden biliniyor. Sakin, kavga anında doğaçlama yapmadan.

Devamında — her maddenin nasıl kurulacağı.

“Sadece rica et” neden işe yaramıyor

Rica yanlış anda geliyor. “Çöpü çıkar”, oyunun, yazışmanın ya da ödevin ortasında duyulur. Buradaki “birazdan” ret değil, “şu saniye değil” demektir. Ama “birazdan”ın bir son saati yoktur ve akşama kadar uzar.

İş senin kalıyor. Fark etmek, ne zaman yapılacağına karar vermek ve hatırlatmak — hepsi hâlâ sende. Gence yalnızca uygulamak kalmıştır. Böyle bir işi kendi işin saymak zordur — yetişkinler için de.

Hatırlatma kontrol gibi duyuluyor. Tekrar arttıkça daha az işitilir. Beşinci seferde artık bilgi değil, arka plan sesidir.

Neyin yeteceği belli değil. “Odanı topla” senin için yerler ve toz, onun içinse sandalyedeki eşyaları kenara çekmek. İkisi de haklı olduğundan emin.

Bu nedenlerin her biri sertlikle değil, düzenle çözülür.

Gence tamamen ne bırakılabilir

Tamamen demek; kendi takip eder, süre içinde ne zaman yapacağına kendi karar verir ve kendi yapar. Bunlar örnek, kural değil: gücüne ve ders programına göre seçin.

Başlangıç için iki üç alan yeter. Yıllara göre tam döküm çocukların yaşa göre sorumlulukları listesinde.

Konuşma nasıl yapılır

Zamanı seç. Kavga anında ya da kirli tabağın başında değil. En iyisi yemekte ya da yolda, kimsenin acelesi yokken.

Ortak listeyle başla. Evde genel olarak neyin, kim tarafından yapıldığını göster. Sitem olarak değil, harita olarak. Genç çoğu zaman işin boyutunu gerçekten bilmez.

Seçmesine izin ver. “Alınabilecek işler bunlar. Hangi iki üçü senin?” Kendi seçtiği, kendisine verilenden daha istekle yapılır.

Son saati ve asgariyi söyleyin. Her iş için “saat kaça kadar” ve “ne bitmiş sayılır”.

Hatırlatmada anlaşın. Doğrudan sor: “Benim sesim olmasın diye sana nasıl hatırlatılsın?”

İş yapılmazsa ne olacağını konuşun. En iyi işleyen, işin kendisinden çıkandır: çamaşırını yıkamadıysa temiz tişört yok; çöpü çıkarmadıysa oyuna oturmadan önce çıkarır. “Öfkeyle verilmiş” bir ceza değil, önceden bilinen bir koşul.

Gözden geçirme günü belirleyin. İki hafta sonra: ne oldu, ne değişmeli.

Gencin odası — ayrı bir anlaşma

En çok oda üzerine tartışılır, çünkü orası hem onun alanı hem de ortak evin bir parçası. İşleyen yol ikiye ayırmak:

• Üzerinde anlaşılan ortak asgari: odada yemek ve bulaşık birikmez, kirliler sepette durur, haftada bir yer silinir.
• Geri kalan her şey onun işi. Sandalyedeki eşyalar, masanın düzeni, posterler.

Asgari, kapı açıldığında değil, kararlaştırılan günde kontrol edilir.

Ev işleri için para verilir mi

Aileler farklı karar verir ve iki yol da işler — önemli olan birini seçmek ve yolda değiştirmemek.

• Temel işler ücretsiz, çünkü herkes bu evde yaşıyor. Ek olan ödenir: arabayı yıkamak, balkonu toplamak.
• Her şeye puan; puanlar sonra önceden bilinen bir kurla ödülle ya da harçlıkla değiştirilir.

Bunu her tabak için pazarlık yapmadan nasıl kuracağın harçlık yazısında.

Anlaşma işlemediyse

Bağırmaya dönmeden önce listenin üzerinden geç:

• Son süre saatle mi söylendi, yoksa “sonra” diye mi?
• Asgariyi ikiniz de aynı mı anlıyorsunuz?
• Hatırlatma var mıydı, yoksa hafızaya mı güvenildi?
• Sınav haftası için işler fazla değil mi?
• İş onun yerine yapılmadı mı — “böylesi daha hızlı” diye?

En sık rastlanan sonuncusu. Gencin yerine yapılan iş, daha ikinci seferde onun işi olmaktan çıkar.

Hatırlatan sen değil, telefon olunca

Nidalumi'de gencin kendi rolü ve kendi işleri vardır. Hatırlatma ona gelir — Telegram'dan ya da telefona bildirim olarak — “Yapıldı” ve “Ertele” butonlarıyla. Burada “Ertele” önemli: “birazdan” demeden ve tartışmadan “şimdi değil” demenin meşru yolu. Sırayla yapılan işleri nöbet yürütür: işi kendiliğinden bir sonrakine devreder, değişmek de mümkündür.

Akşam günün değerlendirmesi gelir: ne yapıldı, ne yapılmadı. “Yaptın mı?” diye sormaya gerek kalmaz — zaten görünür. “Annem yine üstüme geliyor” şikâyeti de kendiliğinden kaybolur: hatırlatan telefondur, herkesin kabul ettiği kurala göre.

Nidalumi’de nasıl çalışır: Ev işleri için puan ve ödül.

Sorular ve cevaplar

Gencin hangi yaştan itibaren düzenli sorumlulukları olmalı?

Kendine ait küçük işler ergenlikten çok önce de yararlıdır. On iki, on üç yaşına gelindiğinde genellikle bütün bir alan kaldırılabilir: kendi çamaşırı, çöp, akşam yemeği bulaşığı, evcil hayvanın bakımı.

Genç kabul etti ama yapmıyorsa ne yapmalı?

Beşinci kez hatırlatma ve onun yerine yapma. Üzerinde anlaşılan koşulun işlemesine izin ver ve gözden geçirmede konuya dön: belki son süre uygun değildir ya da iş fazladır.

Yapılmayan işler için telefonu almak doğru mu?

Bu ailenin kararı. Koşul, kavga anında uydurulduğunda değil, önceden söylendiğinde ve işle bağlantılı olduğunda daha iyi işler. “Önce çöp, sonra oyun”, “tamam, bir hafta telefon yok”tan daha anlaşılırdır.

Nasıl yapıldığını kontrol etmek gerekir mi?

Üzerinde anlaşılan asgariyi — evet; bir kez ve söylenen saatte. Asgarinin üstündeki her şey onun yöntemidir ve yorum yapmamak daha iyidir.

Dersler çok yoğun. İşlerden muaf tutulmalı mı?

Sınav dönemlerinde işler azaltılabilir ya da ertelenebilir — sessizce değil, anlaşarak. Genellikle bir iki sabit işi bırakmakta fayda var.