Doğum günleri ve hediyeler: her şeyi tek başına hatırlamayı bırak

Doğum günleri, hediyeler, kim kime ne alacak — o da bende. Unutana kadar kimse fark etmiyor. Unutunca hemen fark ediyorlar.

Kısa cevap üç şey:

1. Ailedeki bütün yetişkinlerin gördüğü ortak bir tarih listesi.
2. Ne zaman başlanacağına dair bir kural: bir gün önce değil, üç hafta önce.
3. Her tarihin karşısında bir isim — o hediyeden baştan sona kim sorumlu.

Aşağıda sırayla her biri ve bu akşam doldurabileceğin bir tablo var.

1. Ortak tarih listesi

İlk iş, tarihleri kafadan çıkarmak. Bir akşam yeter.

Kimler yazılacak:

• kendi ailen: eşin, çocuklar, siz;
• iki tarafın anne babaları, büyükanne ve büyükbabaları;
• kardeşler, yeğenler, kuzenler;
• yakın arkadaşlar — sizinkiler ve çocukların;
• hediye almayı âdet edindiğiniz yıl dönümleri ve özel günler.

Tarihler nereden bulunur: geçen yılın takvimine ve yazışmalarına göz at, anne babalara sor, belgelere bak. Kimsenin hatırlamadığını kişinin kendisine sor, ayıp değil.

Tek kural: liste senin telefonunda değil, bütün yetişkinlerin gördüğü yerde durur. Yoksa “hatırlayan” rolünden “listeye bakıp hatırlatan” rolüne geçmiş olursun, o kadar.

2. Hediyeyi ne zaman düşünmeye başlamalı

Hediyeler tarih unutulduğu için aksamaz. Tarih hatırlanır — tam o günün sabahında. O yüzden hatırlatma doğum gününe değil, öncesine lazım.

Bu bir bilim değil, ev hâli kuralı: üç hafta, kargonun yetiştiği ve fikrin henüz kaybolmadığı süre. Özel sipariş ya da uzun teslimatlı hediye için bir ay önce başla. Kart ve telefon için bir gün önceki hatırlatma yeter.

3. Dilek listeleri

Hediyenin en zor kısmı almak değil, bulmak. Bunu bütün yıla yayabilirsin.

• Herkesin kendi listesi olsun. Çocuklar seve seve yazar, yetişkinlerden rica etmek gerekir — “sana beşinci atkıyı almayalım diye”.
• Kişi ağzından kaçırdığında ekle. Şubatta söylenen “masaya bir lamba iyi olurdu”, ekim için hazır fikirdir. Yazmazsan ekime kadar uçar gider.
• Bedenleri yaz: giysi, ayakkabı, yüzük. Ne alınmaması gerektiğini de.
• Farklı bütçelere göre birkaç seçenek. O zaman listeyi büyükannelerle ve arkadaşlarla paylaşabilirsin, herkes kendine göre seçer.
• Kimin neyi üstlendiğini işaretle. Yoksa aynı yapı oyuncağından iki tane gelmesi an meselesi.

“Ne alalım” sorusuna “hiçbir şey istemem” diyen büyüklerin listesini, onlara en sık uğrayan kişi tutar: ne bozulmuş, ne bitmek üzere, neyi anmışlar.

4. Kim kime alıyor

Genelde bu hiç bölüşülmemiştir — yani ilk telaşlanan kişiye kalmıştır. Bölüşürken tek tek iş vermek yerine (“anneme bir şey al”) hediyeyi bütün olarak devret: bulmak, almak, paketlemek, kutlamak.

İşe yarayan kurallar:

• Herkes kendi akrabasını ve kendi arkadaşını üstlenir. Baştan sona, kartı ve telefonuyla birlikte.
• Çocukların hediyeleri — sırayla ya da “bir çocuk — bir yetişkin”. Önemli olan bir ismin olması.
• Çocuğun arkadaşlarının doğum günleri — bu kimin işi, yılda bir kez karar verin. Belli bir yaştan sonra arkadaşının hediyesini çocuk kendi seçer, yetişkin yalnızca öder.
• Ortak hediye — yüksek sesle söylenmiş tek bir organizatör. “Biri toplar” deyince kimse toplamaz.
• Birbirinize hediye — devredilemeyen tek şey. Ama eşinin dilek listesi işi epey kolaylaştırır.

“Ne alacağımı söyle yeter” demenin yükü neden hafifletmediğini zihinsel yük yazısında anlattık.

Hazır tablo

Kendine kopyala, “kim” ve “tarih” sütunlarını doldur — işin yarısı bitti bile.

“Şu an durum” sütununda dört hâl var: fikir yok → fikir var → alındı → verildi. Nerede takıldığı bir bakışta görünür, “aldın mı?” diye sormak gerekmez.

Ayda bir beş dakika yeter: önümüzdeki altı haftada ne var diye bakmak ve her tarihin bir ismi olduğunu kontrol etmek.

Genelde nerede bozulur

• Hediye iki kez alındı ya da hiç alınmadı. Çaresi “sorumlu” sütunu.
• Fikir vardı, kayboldu. Çaresi, hemen yazılan dilek listesi.
• Sabah hatırlandı. Çaresi, o gün değil üç hafta önce gelen hatırlatma.
• Liste var ama ona tek kişi bakıyor. Çaresi, hatırlatmanın sana değil sorumluya gitmesi.

Bunu nerede tutmak rahat

Kâğıttaki tablo, biri bakmayı hatırladığı sürece işler. Nidalumi'de bunun için hediyeler ve dilek listeleri var, sürpriz hediyeyi de doğum günü sahibi görmez. “Ayten anneanneye hediye al” işini günü ve sahibi olan bir görev olarak girebilirsin — hatırlatma sana değil ona gider, görevin de “Yapıldı” butonu olur. Kutlamanın kendisini aile takvimine koyabilirsin — takvim herkes için ortak.

Nidalumi’de nasıl çalışır: Aile için hatırlatıcı.

Sorular ve cevaplar

Hediyeyi ne kadar önceden düşünmeye başlamalı?

Pratik ev kuralı üç hafta: bir hafta fikre, bir hafta alışverişe ya da kargoya, bir hafta da pay. Özel sipariş hediyeler için bir ay.

Kimin kime alacağı nasıl bölüşülür?

En basiti, herkesin kendi akrabasını ve kendi arkadaşını baştan sona üstlenmesi: fikirden kutlamaya kadar. Çocukları ve ortak arkadaşları bir kez isim isim bölüşüp tabloya yazın.

Hediye sorulunca “hiçbir şey istemem” diyen kişi için ne yapmalı?

Listesini siz tutun: bir şeyden söz ettiğinde, bir şeyi bozulduğunda ya da bitmek üzereyken yazın. Bir yılda birkaç fikir birikir.

Sürprizi bozmadan dilek listesi nasıl tutulur?

Kişi ne istediğini kendi yazar, kimin neyi üstlendiğini ise diğerleri işaretler ve o bunu görmez. Kâğıtta tutuyorsanız “kim alıyor” notlarını listenin kendisinden ayrı saklayın.